گزارشی از آسیب به ناوگان هوانوردی غیرنظامی در جنگ تحمیلی اخیر

در خلال 39 روز تجاوز ائتلاف آمریکایی اسرائیلی به آسمان کشورمان، فارغ از جنبه‌های نظامی جنگ تحمیل‌شده و مقاومت غیورمندانهٔ مدافعان وطن، خسارات زیادی نیز به زیرساخت‌های علمی، صنعتی، خدماتی و ارتباطی کشور وارد آمد. صنعت هوانوردی غیرنظامی نیز در این جنگ دچار آسیب‌هایی در بخش‌های مختلف فرودگاهی و ناوگان حمل‌ونقل هوایی شد.

در گزارش پیشِ رو، با توجه به شرحات اولیه انتشار یافته و نیز شنیده‌های تأیید شده برای طیاره، به مرور اجمالی آسیب‌های وارده به "ناوگان هوایی مسافری کشور" در این 39 روز در دو محور «هواپیماهای آسیب‌دیده» و «شرکت‌های هواپیمایی خسارت‌دیده» خواهیم پرداخت.

در این گزارش در ادامه سعی شده تنها به رجیستر هواپیماهایی که منهدم شده یا بطور مفصل از رده خارج شده‌اند اشاره و از نام بردن رجیستر هواپیماهایی که آسیب دیده اما قابل بازگشت به چرخه پرواز هستند پرهیز شود. خسارت به بخش‌های مختلف فرودگاهی کشور نیز از مسئله این گزارش خارج است.

‌‌

هواپیماهای آسیب‌دیده:

ـ در 12 اسفند 1404 و در خلال چهارمین روز تجاوز هوایی آمریکا و اسرائیل به کشورمان، هواپیمای ایرباس 319 ایران‌ایر به رجیستر EP-IEP در فرودگاه بوشهر مورد اصابت پرتابه آمریکایی قرار گرفت و نابود شد. این هواپیما سه روز قبل از آن (صبح روز اول جنگ) تازه پرواز بوشهر به تهران را آغاز کرده بود که بدلیل آغاز تجاوز و بسته شدن حریم هوایی کشور، مجددا به بوشهر بازگشته و در آنجا زمینگیر شده بود.

ـ در نخستین روزهای این تهاجم و در خلال بمباران فرودگاه اهواز، هواپیمای فوکر 100 کارون به رجیستر EP-SUS و علاوه بر این تعدادی از هواپیماهای فوکر ۵۰ زمینگیر یا از رده خارج این شرکت از جمله EP-PET و EP-GAS و EP-NFK منهدم شده یا بطور جدی صدمه دیدند و حداقل یک هواپیمای دیگر نیز بر اثر ترکش دچار آسیب شد.

ـ در نخستین ساعات بامداد 16 اسفند 1404 فرودگاه مهرآباد تهران مورد تهاجم و بمباران هواپیماهای استراتژیک آمریکا قرار گرفت و چندین هواپیمای ترابری و پشتیبانی نابود شدند. بر اثر ترکش‌های این بمباران‌ها بیش از ده هواپیمای مسافربری نیز با درجات مختلف آسیب دیدند. (از جمله هواپیماهای بشدت آسیب‌دیده CRJ200 پارس‌ایر به رجیستر EP-PAA و بوئینگ 757 به رجیستر EP-PSA بودند.)

ـ در ساعات ابتدایی روز دوشنبه 25 اسفند نیز در تهاجم به فرودگاه مهرآباد، هواپیماهای ایرباس 340 و ایرباس 321 تشریفاتی دولت به رجیستر EP-IGA و EP-IGD توسط هواپیماهای متخاصم بمباران و نابود شدند. ترکش‌های این بمباران باعث آتش‌سوزی و از بین رفتن هواپیمای MD آتا به رجیستر EP-TAM و آسیب به تعدادی از هواپیماهای دیگر که در نزدیکی این دو هواپیما پارک بودند شد.

ـ در هشتم فروردین 1405 مصادف با بیست‌ونهمین روز تجاوز هوایی آمریکا و اسرائیل به کشورمان، هواپیمای بوئینگ 777 ماهان به رجیستر EP-MTC که پس از پروازی خارجی، بتازگی در فرودگاه مشهد فرود آمده بود، هدف قرار گرفته و نابود شد. در ادامه هواپیمای ایرباس 340 ماهان به رجیستر EP-MME نیز در همین فرودگاه هدف اصابت یک پرتابه دیگر قرار گرفت و دچار خسارت شدید در بخشی از بدنه شد.

ـ بامداد روز دهم فروردین در بمباران فرودگاه تبریز که منجر به انهدام برج مراقبت و تخریب بخشی از باند فرودگاه شد، تعدادی از هواپیماهای شرکت هواپیمایی آتا که در نزدیکی برج پارک شده بودند، بر اثر ترکش آسیب دیدند.

ـ بر اثر حملات هوایی به فرودگاه شیراز، هواپیمای CRJ200 پارس‌ایر به رجیستر EP-PAB مورد اصابت قرار گرفته و نابود شد. تعدادی از هواپیماهای زمینگیر شرکت آسمان در این فرودگاه نیز منهدم شده یا آسیب دیدند.

- در ادامه هواپیمای ایرباس 320 زاگرس به رجیستر EP-ZAJ و هواپیمای RJ85 از رده خارج قشم‌ایر به رجیستر EP-FQS در حمله به فرودگاه مهرآباد نابود شدند.

‌‌
شرکت‌های هواپیمایی:

بر اثر این بمباران‌های 39 روزه، بخشی از ناوگان شرکت‌های هواپیمایی ماهان، ایران‌ایر، ایرتور، کاسپین، قشم‌ایر، وارش، کارون، آتا، اطلس، زاگرس، پارس، آسمان، سپهران، مهر و آشیانهٔ جمهوری اسلامی منهدم یا دچار آسیب (با درجات مختلف) شد.

به لحاظ تعداد هواپیماهای آسیب‌دیده نیز، شرکت‌های ماهان، کارون، آسمان و آشیانه جمهوری اسلامی متحمل بیشترین خسارت در هواپیماهای خود ـ فارغ از عملیاتی یا زمینگیر بودن هواپیماهای صدمه‌دیده ـ شدند.